Recensie - Rotterdams Dagblad, 14 september 2002

Een Bloem voor Kalinka

door Canis Zijlmans, Rotterdams Dagblad, zaterdag 14 september 2002.

De dahlia heeft een gelig hart en eeen beetje ronde blaadjes, die van geel overgaan in een diep rode rand. De keuze viel op deze bloem, vertelt Lidwien Beijk van het Russisch-Oekraïns dans- en zangensemble Kalinka, dat vandaag en op 9 oktober optreedt op de Floriade, "omdat hij het meest lijkt op de veel in Russisch borduursels voorkomende Gerbera." Op laatste genoemde datum zal de bloem door vertegenwoordigers van de Russische- en Oekraïnse ambassade en de gemeente Rotterdam in het amfitheater op de Floriade in de Haarlemmermeer officieel "Kalinka" worden gedoopt. "Naar het ensemble dus" voegt Lidwien er nog maar even aan toe voor het goede begrip.

Zonder schroom krijgen de Rotterdammers het over hun lippen. Tenor Wim Kamman (51) en alt Lidwien Beijk(52) zijn "apetrots" dat ze bij het dans- en zangensemble zitten. Of de soms eeuwenoude volksliedjes van het ensemble zijn mierzoet, óf ze hebben een dramatiek, waarbij je de ogen nauwelijks droog houdt, als je tenminste de teksten verstond. De schoonheid en kracht van de natuur worden er in bezongen. En men gebruikt de natuur als metafoor voor zaken, die mensen vaak nog belangrijker vinden. Wat te denken van "Warenka", het lied over het vlindermeisje, dat de jongens dwingt haar cadeautjes te geven. Of van "Belalitsa" waarin de mannen zingen over jonge meisjes, die als witte zwaantjes in het gras lopen. In "Stepom" is de strijd op de steppe net geluwd. Nu lopen de bomen weer uit en schieten de aren omhoog. Maar de moeder wacht nog tevergeefs op haar zoon die de eeuwige slaap slaapt.

De koor- en orkestleden moeten de vertalingen van de liedjes precies kennen," zegt Wim Kamman. "Anders kan je de emotie niet goed overbrengen natuurlijk." De zang- en dansnummers van Kalinka komen veelal uit de omgeving van Moskou. De Russische dans is rustig en vloeiend, terwijl de Oekraïense danspatronen gecompliceerd, wervelend en met veel vaart zijn. Na de Tweede Wereldoorlog kwamen zo'n 10.000 Russische meisjes uit Duitse gevangenen- en werkkampen met Nederlandse mannen mee, in plaats van dat ze naar hun Stalinistische vaderland terug gingen. Om de heimwee te "blussen" adviseerden hulpverleners de meisjes om Russische koren op te richten waar ze elkaar konden ontmoeten en samen konden zingen. In Rotterdam zag het koor "Wjesolye Kwakoeschka" (de vrolijke kikker) het licht, dat de voorloper was van Kalinka. "Dat is Russisch voor een bloem, die wij Gelderse Roos noemen", legt Lidwien uit. "Ook weer een metafoor voor een mooi meisje.

Maar de naam "Kalinka" kreeg het koor pas toen het in de jaren zestig als officiële vereniging een doorstart maakte, na eerder door onenigheid bijna uit elkaar gevallen te zijn Er was een katholieke groep, een communistische en een algemene. Zelfs de Russische ambassadeur bemoeide zich met de koren. Bij het 1-oktoberfeest werd het koor opgeroepen met eer de Russische cultuur uit te dragen. Toen zaten er ook al een hoop Nederlanders bij, die zich tot de Russische cultuur aangetrokken voelden. Nu is een vijfde van de zeventig ensembleleden afkomstig uit Rusland. Zelf ben ik erbij gegaan, omdat ik zo ontzettend veel van het samen zingen hou. Deden we vroeger thuis onder de afwas ook. We draaiden thuis de plaat van het vermaarde Piatnitzky-koor helemaal grijs. Een bij de algemene jeugd centrale werd ook flink gezongen. Nu kijkt iederen tv."

Het twintigtal koren uit Nederland, dat Russische muziek, zang of dans brengt, is razend populair. Kalinka, onder de artistieke leiding van dirigent Grigori Sarolea is in die zin uniek dat ze én een groot koor, én een orkest met traditionele balalaika's, domra's en bayans én nog een dansgroep hebben. De twee voorstellingen die het ensemble in april gaf in het Isala theater in Capelle bij hun cd-presentatie waren in een mum van tijd uitverkocht. Wat opviel was de prachtige klederdracht van sarafans (de Russische evenknie van de overgooier, CZ) en geborduurde kapjes en hemden en broeken, gemaakt naar ontwerp van Wim Kammans echtgenote Maria Kamman-Karatchorova.

Vandaag treedt het ensemble om 12.30 en 15.30 uur op in het Green Trade Center op de Floriade tijdens de daar georganiseerde Russische dag. De andere grote attractie is Valery Gergiev, die een orkest uit Sint Petersburg zal dirigeren. Op 9 oktober treden de leden van Kalinka op in "Onder het dak" op het Floriadeterrein.